Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệuKhi vợ hoặc chồng âm thầm mang sổ đỏ đi thế chấp là tình huống khiến nhiều gia đình rơi vào tranh chấp nghiêm trọng liên quan đến tài sản chung, nghĩa vụ trả nợ và quyền sử dụng đất. Trong thực tế, không ít trường hợp một bên tự ý ký hợp đồng thế chấp mà người còn lại hoàn toàn không biết. Vậy giao dịch này có hợp pháp hay không, ngân hàng có quyền xử lý tài sản hay không và người còn lại cần làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?
>>> Xem thêm: Dịch vụ làm sổ đỏ nhanh có giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ đất đai hay không?
1. Khi vợ hoặc chồng âm thầm mang sổ đỏ đi thế chấp có hợp pháp không?
Theo Điều 33 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, tài sản được hình thành trong thời kỳ hôn nhân thường được xác định là tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp được tặng cho riêng, thừa kế riêng hoặc có thỏa thuận khác.
Khoản 1 Điều 35 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định:
“Việc chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung do vợ chồng thỏa thuận.”
Đối với quyền sử dụng đất là tài sản chung, việc thế chấp bắt buộc phải có sự đồng ý của cả hai vợ chồng. Nếu chỉ một người tự ý ký hợp đồng thế chấp mà không được người còn lại đồng ý thì giao dịch có thể bị xem xét vô hiệu.
Trong nhiều vụ việc thực tế, tòa án thường xem xét nguồn gốc tài sản, thời điểm tạo lập và việc bên nhận thế chấp có biết hay phải biết đây là tài sản chung hay không.
2. Những trường hợp hợp đồng thế chấp vẫn có hiệu lực
2.1. Khi vợ hoặc chồng âm thầm ký nhưng tài sản là tài sản riêng
Nếu sổ đỏ là tài sản riêng của một bên, người sở hữu có quyền tự mình thế chấp mà không cần chữ ký của người còn lại.
Theo Điều 43 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, tài sản riêng gồm:
- Tài sản có trước hôn nhân
- Tài sản được tặng cho riêng
- Tài sản được thừa kế riêng
- Tài sản được chia riêng theo thỏa thuận hoặc bản án
Trong trường hợp này, dù bên còn lại không biết việc thế chấp thì giao dịch vẫn có thể hợp pháp.
>>> Xem thêm: Dịch vụ công chứng giúp hạn chế rủi ro khi ký kết hợp đồng
2.2. Khi giấy chứng nhận chỉ đứng tên một người nhưng là tài sản chung
Nhiều người nhầm tưởng chỉ cần sổ đỏ đứng tên một người thì có thể tự ý giao dịch. Tuy nhiên, pháp luật không căn cứ duy nhất vào tên trên giấy chứng nhận mà còn xem xét nguồn gốc hình thành tài sản.
Nếu đất được mua trong thời kỳ hôn nhân bằng tài sản chung thì vẫn có thể bị xác định là tài sản chung của vợ chồng.
3. Khi vợ hoặc chồng âm thầm đem thế chấp thì ngân hàng có bị ảnh hưởng?
Theo Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch dân sự vi phạm điều kiện có hiệu lực có thể bị tuyên vô hiệu.
Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015 quy định điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự gồm:
- Chủ thể có năng lực pháp luật, năng lực hành vi dân sự phù hợp
- Chủ thể tham gia giao dịch hoàn toàn tự nguyện
- Mục đích và nội dung không vi phạm điều cấm của luật
Nếu ngân hàng biết rõ đây là tài sản chung nhưng vẫn nhận thế chấp khi thiếu chữ ký của một bên thì có thể phát sinh rủi ro pháp lý.
Tuy nhiên, trong trường hợp ngân hàng là bên thứ ba ngay tình, đã kiểm tra giấy tờ hợp lệ và không thể biết có tranh chấp thì việc giải quyết sẽ phụ thuộc vào đánh giá của tòa án đối với từng vụ việc cụ thể.
4. Hậu quả pháp lý khi hợp đồng thế chấp bị tuyên vô hiệu
4.1. Khi vợ hoặc chồng âm thầm thực hiện giao dịch trái quy định
Theo Điều 131 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch dân sự vô hiệu không làm phát sinh quyền và nghĩa vụ của các bên kể từ thời điểm xác lập.
Các bên phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận. Nếu không thể hoàn trả bằng hiện vật thì phải hoàn trả bằng tiền.
Trong trường hợp này:
- Ngân hàng phải trả lại giấy tờ liên quan đến quyền sử dụng đất
- Người vay phải hoàn trả khoản tiền đã nhận
- Bên có lỗi gây thiệt hại phải bồi thường
4.2. Trách nhiệm trả nợ thuộc về ai?
Nếu khoản vay phục vụ nhu cầu thiết yếu của gia đình hoặc phục vụ hoạt động chung thì cả hai vợ chồng vẫn có thể cùng chịu trách nhiệm thanh toán.
Ngược lại, nếu khoản vay chỉ phục vụ mục đích cá nhân, không vì lợi ích gia đình thì người trực tiếp vay có thể phải tự chịu trách nhiệm.
>>> Xem thêm: Ngày càng nhiều khách hàng tin tưởng sử dụng công chứng tại nhà vì tính tiện lợi
5. Khi vợ hoặc chồng âm thầm mang sổ đỏ đi thế chấp cần xử lý thế nào?
Khi phát hiện tài sản bị tự ý thế chấp, người còn lại nên thực hiện các bước sau:
5.1. Kiểm tra tình trạng pháp lý của tài sản
Có thể yêu cầu cung cấp thông tin tại văn phòng đăng ký đất đai để xác định tài sản đã đăng ký thế chấp hay chưa.
5.2. Thu thập tài liệu chứng minh tài sản chung
Các giấy tờ quan trọng gồm:
- Giấy chứng nhận kết hôn
- Hợp đồng mua bán nhà đất
- Chứng từ thanh toán
- Giấy tờ chứng minh tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân
5.3. Khởi kiện yêu cầu tuyên giao dịch vô hiệu
Người bị ảnh hưởng có quyền yêu cầu tòa án xem xét tính hợp pháp của hợp đồng thế chấp nếu cho rằng quyền lợi của mình bị xâm phạm. 
6. Giải pháp hạn chế tranh chấp liên quan đến thế chấp sổ đỏ
Để tránh phát sinh tranh chấp, vợ chồng nên:
- Thỏa thuận rõ về quyền quản lý tài sản
- Công khai các khoản vay lớn
- Kiểm tra kỹ giấy tờ trước khi ký kết
- Lập văn bản phân chia tài sản riêng nếu cần thiết
Ngoài ra, ngân hàng và tổ chức tín dụng cũng cần kiểm tra đầy đủ tình trạng hôn nhân và nguồn gốc tài sản trước khi nhận thế chấp quyền sử dụng đất.
>>> Xem thêm: Văn phòng công chứng quận Thanh Xuân – Hỗ trợ xử lý giấy tờ nhanh chóng
>>> Xem thêm: Rủi ro khi vợ chồng mua đất chỉ đứng tên một người
Kết luận
Khi vợ hoặc chồng âm thầm mang sổ đỏ đi thế chấp, tính hợp pháp của giao dịch sẽ phụ thuộc vào việc xác định tài sản chung hay riêng, sự đồng ý của các bên và trách nhiệm của bên nhận thế chấp. Đây là vấn đề pháp lý phức tạp, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền sở hữu tài sản và nghĩa vụ tài chính của gia đình. Vì vậy, các bên cần hiểu rõ quy định pháp luật để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, đồng thời hạn chế tối đa những tranh chấp phát sinh trong quá trình sử dụng tài sản chung của vợ chồng.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012 (có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội) dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
- Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
- Xem thêm…
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com