Rủi ro pháp lý khi giấy tờ không được công chứng

Trong đời sống dân sự, nhiều người vì tin tưởng nhau hoặc muốn tiết kiệm thời gian, chi phí mà ký kết giấy tờ viết tay, hợp đồng miệng hoặc văn bản không qua công chứng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy rủi ro khi không công chứng là rất lớn, đặc biệt khi phát sinh tranh chấp hoặc có bên vi phạm nghĩa vụ.

Vậy pháp luật quy định thế nào về giá trị pháp lý của giấy tờ không công chứng? Người ký kết có thể đối mặt với những rủi ro gì? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các rủi ro pháp lý khi không công chứng, kèm căn cứ pháp luật và ví dụ thực tế để bạn đọc dễ hình dung.

>>> Xem thêm: Được hướng dẫn tận tâm từng bước tại văn phòng công chứng.

1. Rủi ro khi không công chứng: Giao dịch có thể bị vô hiệu

Một trong những rủi ro khi không công chứng nghiêm trọng nhất là hợp đồng, giao dịch có thể bị Tòa án tuyên vô hiệu do không tuân thủ đúng hình thức theo quy định pháp luật.

📌 Căn cứ pháp lý

Theo Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015, điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự bao gồm:

“Hình thức của giao dịch dân sự là điều kiện có hiệu lực của giao dịch trong trường hợp luật có quy định.”

Đối với nhiều loại giao dịch, pháp luật bắt buộc phải công chứng hoặc chứng thực, ví dụ:

• Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất

• Hợp đồng tặng cho nhà ở

• Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế

Nếu các giao dịch này không được công chứng, chúng có nguy cơ bị tuyên vô hiệu toàn bộ.

📍 Ví dụ thực tế

Ông A mua một thửa đất của ông B bằng giấy viết tay, không công chứng. Sau đó, ông B tiếp tục bán thửa đất này cho người khác và thực hiện công chứng hợp pháp. Khi tranh chấp xảy ra, Tòa án tuyên hợp đồng giấy tay giữa ông A và ông B vô hiệu, ông A có nguy cơ mất đất dù đã giao đủ tiền.

2. Rủi ro khi không công chứng: Không được pháp luật bảo vệ khi xảy ra tranh chấp

Một rủi ro khi không công chứng thường gặp khác là người ký giấy tờ không được pháp luật bảo vệ đầy đủ khi xảy ra tranh chấp.

📌 Căn cứ pháp lý

Theo Điều 5 Luật Công chứng 2014:

“Văn bản công chứng có hiệu lực kể từ ngày được công chứng viên ký và đóng dấu của tổ chức hành nghề công chứng.”

Văn bản công chứng có giá trị:

• Chứng cứ

• Căn cứ thi hành án

• Không phải chứng minh lại trước Tòa (trừ trường hợp bị tuyên vô hiệu)

Trong khi đó, giấy tờ không công chứng:

• Dễ bị chối bỏ chữ ký

• Phải giám định chữ viết, chữ ký

• Không được mặc nhiên thừa nhận là chứng cứ hợp pháp

📍 Ví dụ thực tế

Bà C cho ông D vay 500 triệu đồng bằng giấy vay tiền viết tay. Khi đến hạn, ông D phủ nhận chữ ký và cho rằng không có giao dịch vay. Do không công chứng, bà C phải mất thời gian, chi phí giám định chữ ký và vẫn có nguy cơ không đòi được tiền.

>>> Xem thêm: Không còn phải xếp hàng chờ đợi – với dịch vụ sang tên sổ đỏ, mọi hồ sơ được xử lý nhanh và minh bạch.

3. Rủi ro khi không công chứng: Dễ bị giả mạo, ép buộc, lừa đảo

Một điểm quan trọng khác cho thấy rủi ro khi không công chứng là việc giấy tờ rất dễ bị giả mạo hoặc được lập trong điều kiện không minh bạch.

📌 Vai trò của công chứng viên

Theo Điều 7 Luật Công chứng 2014, công chứng viên có nghĩa vụ:

• Kiểm tra năng lực hành vi dân sự

• Xác định sự tự nguyện của các bên

• Giải thích quyền, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý

Khi không công chứng:

• Không có người trung gian kiểm soát tính hợp pháp

• Không xác minh được ý chí tự nguyện

• Dễ xảy ra tình trạng ký giấy trong lúc bị ép buộc, lừa dối

📍 Ví dụ thực tế

Người con lợi dụng lúc cha già yếu, không minh mẫn để ký giấy chuyển nhượng nhà bằng giấy viết tay. Sau này, khi các con khác khởi kiện, Tòa án xác định người cha không đủ năng lực hành vi dân sự tại thời điểm ký, giao dịch bị vô hiệu, phát sinh tranh chấp kéo dài.

4. Rủi ro khi không công chứng: Không thực hiện được các thủ tục hành chính

Một rủi ro khi không công chứng thường bị bỏ qua là giấy tờ không công chứng không đủ điều kiện để thực hiện các thủ tục hành chính.

Trong thực tế:

• Sang tên sổ đỏ

• Đăng ký biến động đất đai

• Khai nhận, phân chia di sản thừa kế

• Ủy quyền giải quyết công việc tại cơ quan nhà nước

👉 Hầu hết đều yêu cầu văn bản công chứng hoặc chứng thực.

📍 Ví dụ thực tế

Anh E nhận tặng cho nhà từ cha mẹ bằng giấy viết tay, không công chứng. Khi làm thủ tục sang tên tại Văn phòng đăng ký đất đai, hồ sơ bị từ chối vì không có hợp đồng tặng cho được công chứng hợp pháp.

>>> Xem thêm: Bật mí cách chuyên viên công chứng thường dùng khi Kiểm tra sổ đỏ giả

5. Kết luận

Có thể thấy, rủi ro khi không công chứng là rất lớn và tiềm ẩn nhiều hậu quả pháp lý nghiêm trọng: giao dịch vô hiệu, mất quyền lợi, tranh chấp kéo dài và không được pháp luật bảo vệ. Công chứng không chỉ là thủ tục hành chính mà còn là cơ chế bảo đảm an toàn pháp lý cho các bên tham gia giao dịch.

Vì vậy, đối với các giấy tờ, hợp đồng quan trọng, đặc biệt là liên quan đến tài sản, đất đai, thừa kế, ủy quyền…, người dân nên thực hiện công chứng theo đúng quy định để phòng ngừa rủi ro và bảo vệ quyền lợi của chính mình.

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Lưu trữ hồ sơ công chứng chuyển nhượng vốn góp.

>>> Hồ sơ công chứng lưu trữ giúp phòng ngừa tranh chấp

>>> Công chứng ngoài trụ sở được pháp luật cho phép trong những trường hợp nào?

>>> Thủ tục công chứng giấy ủy quyền theo chuẩn hành chính – pháp lý.

>>> Thủ tục đăng ký kết hôn: Căn cứ pháp lý và trình tự thực hiện.

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com