Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệuTrong thực tế, không ít trường hợp cá nhân bị bệnh tâm thần, sa sút trí tuệ, tai nạn dẫn đến không còn khả năng nhận thức và làm chủ hành vi. Khi phát sinh nhu cầu giao dịch nhà đất, vay vốn, ủy quyền hoặc ký kết hợp đồng, câu hỏi được đặt ra là mất năng lực hành vi dân sự công chứng có được phép trực tiếp ký hợp đồng hay không, ai là người đại diện hợp pháp và thủ tục thực hiện như thế nào để tránh rủi ro vô hiệu hợp đồng.
Bài viết dưới đây sẽ phân tích cụ thể quy định pháp luật hiện hành, giúp bạn hiểu rõ và áp dụng đúng trong thực tiễn.
>>> Xem thêm: Không lo thiếu giấy tờ — phòng công chứng luôn hướng dẫn chi tiết từ A-Z.
1. Mất năng lực hành vi dân sự công chứng là gì theo quy định pháp luật?
1.1. Khái niệm người mất năng lực hành vi dân sự
Theo Điều 22 Bộ luật Dân sự 2015:
Người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình, theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan, Tòa án ra quyết định tuyên bố người đó mất năng lực hành vi dân sự.
Như vậy, chỉ khi có quyết định có hiệu lực của Tòa án, một người mới được xác định là mất năng lực hành vi dân sự.
1.2. Hệ quả pháp lý đối với giao dịch dân sự
Theo Khoản 2 Điều 22 Bộ luật Dân sự 2015, mọi giao dịch dân sự của người mất năng lực hành vi dân sự phải do người đại diện theo pháp luật (người giám hộ) xác lập, thực hiện.
Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mất NLHV dân sự công chứng.
2. Người mất năng lực hành vi dân sự có được trực tiếp ký hợp đồng công chứng không?
2.1. Không được trực tiếp ký hợp đồng công chứng
Theo:
-
Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015: Chủ thể tham gia giao dịch phải có năng lực hành vi dân sự phù hợp.
-
Điều 40 Luật Công chứng 2014: Người yêu cầu công chứng phải xuất trình giấy tờ chứng minh năng lực hành vi dân sự.
Người đã bị Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự không đủ điều kiện trở thành chủ thể ký kết hợp đồng, do đó không được trực tiếp ký hợp đồng công chứng.
Nếu vẫn ký, hợp đồng có nguy cơ bị tuyên vô hiệu.
2.2. Mất năng lực hành vi dân sự công chứng thông qua người giám hộ
Theo:
-
Điều 136 Bộ luật Dân sự 2015: Đại diện theo pháp luật của người mất năng lực hành vi dân sự là người giám hộ.
-
Điều 58, Điều 59 Bộ luật Dân sự 2015: Người giám hộ có quyền đại diện xác lập giao dịch vì lợi ích của người được giám hộ.
Như vậy, trong trường hợp mất năng lực hành vi dân sự công chứng, người giám hộ hợp pháp sẽ là người ký hợp đồng thay.
>>> Xem thêm: Chỉ với vài bước đơn giản, dịch vụ sang tên sổ đỏ trọn gói sẽ giúp bạn nhận sổ mới nhanh chóng.
3. Điều kiện và thủ tục mất năng lực hành vi dân sự công chứng hợp pháp
3.1. Hồ sơ bắt buộc
Khi thực hiện công chứng cho người mất năng lực hành vi dân sự, cần chuẩn bị:
-
Quyết định của Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự;
-
Quyết định cử người giám hộ hoặc giấy tờ chứng minh tư cách giám hộ;
-
Giấy tờ nhân thân của người giám hộ;
-
Giấy tờ liên quan đến tài sản hoặc giao dịch.
3.2. Giới hạn quyền của người giám hộ
Theo Điều 59 Bộ luật Dân sự 2015, đối với giao dịch liên quan đến bất động sản, tài sản có giá trị lớn, người giám hộ phải được sự đồng ý của người giám sát việc giám hộ hoặc Tòa án (nếu có quy định).
Nếu vượt quá phạm vi đại diện, hợp đồng có thể bị vô hiệu.
3.3. Trách nhiệm của công chứng viên
Theo Điều 7 và Điều 44 Luật Công chứng 2014, công chứng viên phải:
-
Kiểm tra năng lực hành vi dân sự của người tham gia;
-
Từ chối công chứng nếu có căn cứ cho rằng người ký không đủ năng lực.
4. Rủi ro pháp lý nếu mất năng lực hành vi dân sự công chứng không đúng quy định
4.1. Hợp đồng bị tuyên vô hiệu
Theo Điều 125 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch do người mất năng lực hành vi dân sự xác lập có thể bị tuyên vô hiệu.
4.2. Phát sinh tranh chấp với người thân, người thừa kế
Nếu người giám hộ ký vượt quyền, các bên liên quan có thể khởi kiện yêu cầu hủy hợp đồng.
4.3. Không sang tên được tài sản
Cơ quan đăng ký có thể từ chối thủ tục nếu phát hiện hồ sơ không hợp lệ.
>>> Xem thêm: Đừng lo lắng nếu bạn chỉ rảnh cuối tuần – đã có Văn phòng công chứng thứ 7 chủ nhật hỗ trợ.
5. Ví dụ minh họa thực tế
Ông K bị tai biến nặng và được Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự năm 2023. Con trai ông K được chỉ định làm người giám hộ. Năm 2025, gia đình muốn bán mảnh đất đứng tên ông K để lấy tiền chữa bệnh. Con trai ông K thay mặt ký hợp đồng chuyển nhượng tại văn phòng công chứng, xuất trình đầy đủ quyết định giám hộ và được chấp nhận. Giao dịch hợp pháp.
Ngược lại, nếu ông K trực tiếp ký hợp đồng dù đã có quyết định mất năng lực, hợp đồng có thể bị tuyên vô hiệu.
6. Kết luận
✔ Mất năng lực hành vi dân sự công chứng không được trực tiếp ký hợp đồng.
✔ Giao dịch phải do người giám hộ hợp pháp đại diện thực hiện.
✔ Hồ sơ phải đầy đủ quyết định của Tòa án và giấy tờ giám hộ.
✔ Thực hiện sai có thể dẫn đến hợp đồng vô hiệu, tranh chấp kéo dài.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Các bài viết liên quan:
>>> Công chứng ngoài trụ sở có phải lập hồ sơ lưu trữ riêng không?
>>> Mẫu hợp đồng mua bán xe cần công chứng khi sang tên
>>> Nhiều người quan tâm đến dịch vụ công chứng ngoài giờ hành chính
>>> Quy trình lập công chứng văn bản phân chia thừa kế đúng luật
>>> Những trường hợp phổ biến cần công chứng hợp đồng ủy quyền
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com