Trong thực tế, không ít trường hợp các bên cố tình xác lập giao dịch nhằm che giấu một mục đích khác, chẳng hạn như trốn thuế, tránh nghĩa vụ tài sản hoặc hợp thức hóa việc chuyển nhượng. Những trường hợp này được gọi là giao dịch giả tạo. Vậy pháp luật quy định xử lý như thế nào và hậu quả ra sao?
>>> Xem thêm: Văn phòng công chứng hỗ trợ công chứng giấy tờ cho người nước ngoài?
1. Giao dịch giả tạo là gì?
Giao dịch giả tạo là giao dịch được xác lập một cách hình thức, không phản ánh đúng ý chí thực sự của các bên, mà nhằm che giấu một giao dịch khác hoặc trốn tránh nghĩa vụ.
Ví dụ, hai bên ký hợp đồng mua bán nhà nhưng thực chất là để che giấu việc tặng cho tài sản nhằm tránh thuế.
2. Quy định pháp luật về giao dịch giả tạo
2.1. Giao dịch giả tạo có hợp pháp không?
Theo quy định của pháp luật dân sự, giao dịch giả tạo là vô hiệu. Điều này có nghĩa là giao dịch đó không làm phát sinh quyền và nghĩa vụ pháp lý như các bên đã thỏa thuận.
Trong khi đó, giao dịch bị che giấu (nếu có) vẫn có thể được xem xét công nhận nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định pháp luật.
2.2. Phân biệt giao dịch giả tạo và giao dịch hợp pháp
Một giao dịch hợp pháp phải thể hiện đúng ý chí tự nguyện và mục đích thực tế của các bên. Ngược lại, giao dịch giả tạo chỉ mang tính hình thức và không phản ánh bản chất thật.
>>> Xem thêm: Bán đất nhanh hơn nhờ dịch vụ làm sổ đỏ chuyên nghiệp

3. Hậu quả pháp lý của giao dịch giả tạo
3.1. Giao dịch bị tuyên vô hiệu
Khi bị xác định là giả tạo, giao dịch sẽ bị Tòa án tuyên vô hiệu. Các bên phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận.
3.2. Phải khôi phục lại tình trạng ban đầu
Nếu tài sản đã được chuyển giao, các bên phải hoàn trả lại. Trường hợp không thể hoàn trả bằng hiện vật thì phải hoàn trả bằng tiền.
3.3. Có thể bị xử phạt hành chính hoặc hình sự
Nếu giao dịch nhằm mục đích trốn thuế, lừa đảo hoặc vi phạm pháp luật nghiêm trọng, các bên có thể bị xử phạt theo quy định, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
4. Các trường hợp thường gặp của giao dịch giả tạo
4.1. Giao dịch giả tạo để trốn thuế
Ví dụ, khai giá chuyển nhượng thấp hơn thực tế để giảm thuế phải nộp.
4.2. Giao dịch giả tạo để che giấu tặng cho
Ký hợp đồng mua bán nhưng thực chất là cho tặng tài sản giữa người thân.
4.3. Giao dịch giả tạo để tránh nghĩa vụ trả nợ
Chuyển nhượng tài sản cho người khác trên giấy tờ để tránh bị kê biên.
5. Cách xử lý khi phát hiện giao dịch giả tạo
5.1. Thu thập chứng cứ chứng minh
Các bên cần cung cấp tài liệu, chứng cứ thể hiện bản chất thật của giao dịch như thỏa thuận thực tế, chứng từ thanh toán.
5.2. Yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch vô hiệu
Người có quyền lợi liên quan có thể khởi kiện để yêu cầu Tòa án xem xét và tuyên bố giao dịch vô hiệu.
5.3. Bảo vệ quyền lợi hợp pháp
Sau khi giao dịch bị vô hiệu, các bên có thể yêu cầu hoàn trả tài sản hoặc bồi thường thiệt hại nếu có.
>>> Xem thêm: Dịch vụ công chứng trọn gói, đảm bảo đúng quy định pháp luật

6. Ví dụ thực tế
Ông A ký hợp đồng bán nhà cho con trai là B với giá rất thấp nhằm tránh bị kê biên tài sản do nợ. Tuy nhiên, thực tế không có việc thanh toán tiền.
Chủ nợ của ông A đã khởi kiện và cung cấp chứng cứ chứng minh giao dịch này chỉ mang tính hình thức. Tòa án sau đó tuyên giao dịch vô hiệu và đưa tài sản vào xử lý để đảm bảo nghĩa vụ trả nợ.
7. Lưu ý để tránh rơi vào giao dịch giả tạo
Khi thực hiện giao dịch dân sự, các bên cần đảm bảo nội dung hợp đồng phản ánh đúng bản chất và ý chí thực tế. Đồng thời, nên thực hiện đúng quy định pháp luật về hình thức và nghĩa vụ tài chính.
Việc cố tình lập giao dịch giả tạo không chỉ tiềm ẩn rủi ro pháp lý mà còn có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
>>> Xem thêm: Danh sách các văn phòng công chứng Hà Nội uy tín, đáng tin cậy
Kết luận
Các trường hợp giao dịch giả tạo đều không được pháp luật công nhận và có thể bị tuyên vô hiệu. Để bảo vệ quyền lợi của mình, các bên nên thực hiện giao dịch một cách minh bạch, đúng quy định và tránh các hành vi che giấu hoặc trốn tránh nghĩa vụ.
Để được tư vấn và hỗ trợ lập di chúc chính xác, xử lý các vấn đề liên quan đến tài sản đứng tên người khác cũng như đảm bảo tính pháp lý cao nhất, hãy liên hệ với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ theo số hotline 0966.22.7979 hoặc ghé thăm văn phòng trực tiếp. Chúng tôi có đội ngũ chuyên viên giàu kinh nghiệm, sẵn sàng hỗ trợ bạn trong mọi giao dịch pháp lý.
>>> Xem thêm: Hướng dẫn chi tiết cách tính phí công chứng chính xác nhất
>>> Xem thêm: Mua bán đất bằng giấy viết tay sau năm 2014 có hợp pháp không?
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012 (có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội) dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
- Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
- Xem thêm…
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com
